Sint-Andreas is al meer dan 1000 jaar de patroonheilige van Schotland.

De historische Sint-Andreas

We weten niet precies hoe hij onze patroonheilige is geworden, maar:

  • Hij zou een visser zijn geweest, voordat hij een van de apostelen van Jezus werd
  • Hij werd door de Romeinen in Griekenland gekruisigd. Maar omdat hij zichzelf niet waardig vond om op dezelfde manier als Christus te sterven, werd hij op een diagonaal kruis ter dood gebracht
  • Dit kruis draagt tegenwoordig zijn naam, een andreaskruis
  • Volgens de overlevering werd Sint-Andreas rond het jaar 1000 een patroonheilige van Schotland
  • Het zegel van de stadhouders van Schotland, dat werd gebruikt om documenten te ondertekenen en brieven te verzegelen) was vanaf 1286 een sint-andreaskruis
  • Sint-Andreas werd in 1390 voor het eerst als een nationaal symbool van Schotland gebruikt, toen hij op een muntstuk van vijf shilling tijdens de heerschappij van Robert III verscheen

Wat is zijn band met Schotland?

  • Naar verluidt zou Sint-Regulus in de 4e eeuw n.Chr. met relikwieën van de heilige Andreas van Patras in Griekenland onderweg zijn. Zijn schip zonk voor de kust van Fife, waarna hij als overlevende de relikwieën naar het nabijgelegen dorpje Kinrymont bracht.
  • Het dorpje veranderde hierop naar verluidt zijn naam in St Andrews, en de kerk (de huidige St Andrews Cathedral) werd al snel een belangrijk middeleeuws pelgrimsoord
  • Volgens een andere legende was het juist Angus, een Pictische krijgsheer, geweest die in de 9e eeuw n. Chr. een sint-andreaskruis in de lucht zou hebben gezien. Hij nam Andreas als zijn patroonheilige, waarna hij direct daarna de Slag bij Athelstaneford (832) won

De slag bij Athelstaneford (832), Oost-Lothian

  • Een leger van Picten en Schotten onder bevel van een krijgsheer, genaamd Angus, viel de Lothians (toentertijd nog een onderdeel van het Angelsaksisch koninkrijk Northumbria) binnen
  • Angus' leger werd door de Angelsaksen onder ene Æthelstan omringd, waarop Angus begon te bidden en de witte wolken in de blauwe hemel de vorm van een sint-andreaskruis aannamen
  • Angus zwoer dat als Sint-Andreas hem de overwinning zou geven hij hem een patroonheilige van zijn koninkrijk zou maken en een andreaskruis als vlag zou gebruiken... en zo geschiedde (volgens deze legende)

Het heden

  • Tegenwoordig is sint-andreasdag (30 november) een nationale feestdag in Schotland
  • Op sint-andreasdag geven historische bezienswaardigheden vaak gratis entree en worden er ceilidhs, markten en poëzievoordachten, muziekoptredens, kunsttentoonstellingen en ander soort aangelegenheden georganiseerd

Het sint-andreaskruis

Saltire National Wallace Monument

Een paar weetjes over de Schotse vlag, een wit sint-andreaskruis op een blauwe achtergrond:

  • Ze is naar verluidt de oudste vlag van Europa
  • De blauwe tint van de vlag is azuurblauw, oftewel Pantone 300
  • De Schotse vlag is net als de Schotse standaard (een rode staande leeuw in een dubbelgebloemde zoom op een gouden achtergrond) vaak bij internationale sportwedstrijden, op kerktorens en bij bijzondere gebouwen te zien.

Leer meer over de Schotse vlag in het National Flag Heritage Centre in Athelstaneford.