Advies Coronavirus (COVID-19). Bekijk op onze website welke ondernemingen hun deuren hebben geopend en voorzien zijn van het logo van “Good to Go”. Kijk voor meer advies over een vakantie in Schotland op onze speciale pagina over het coronavirus.

Het Blog

10 onge-brei-delde feiten over tartan

Tartan is de laatste jaren weer terug in de schijnwerpers gekomen. Zo hebben Mulberry, Yves Saint Laurent en Versace in het afgelopen decennium kleurrijke, geruite ontwerpen op de catwalk laten zien. Als dat niet genoeg is, lees dan deze 10 feiten over tartan. Je zult er spontaan een mooie kilt van aan willen trekken.

1. Love Me Tartan: Er zijn maar liefst 3 verschillende tartans voor Elvis Presley ontworpen. De familie van de zanger zou oorspronkelijk uit Lonmay, een klein dorpje in Aberdeenshire, komen. Mike King, een kleermaker uit de omgeving, ontwierp daarom ter ere van Elvis in 2004 de officiële Presley of Lonmaytartan. Een paar jaar later kwam hij met een modern herontwerp. In het Scottish Tartan Registry staat ook de Presley of Memphistartan van Brian Wilton. Deze is op de kleuren van de Amerikaanse vlag en een gouden streep (voor de meerdere keren dat Elvis goud is gegaan) gebaseerd. Het heeft zelfs een draaddichtheid van 42, de leeftijd waarop de King of Rock and Roll overleed.

2. Een enorme stap voor de tartanheid: Alan Bean, een Amerikaanse astronaut van Schotse afkomst, nam in 1969 een beetje tartan van de clan MacBean mee op zijn reis naar de maan met Apollo 12. Het gerucht gaat dat hij de kleuren van zijn clan in de ruimte achterliet, maar in feite heeft Bean het mee teruggenomen en aan clan MacBean en de St Bean Chapel in Fowlis Wester in Perthshire gedoneerd.

3. Tartan trendzetters: Koningin Victoria staat tegenwoordig niet bekend als een mode-icoon, maar ze is gedeeltelijk verantwoordelijk voor de hedendaagse populariteit van tartan. Als fan van Schotse producten bezocht ze in Hooglandse kledij in 1851 de Great Exhibition met haar jonge zoontjes, Albert en Alfred. De verkoop van geruite stof explodeerde hierop astronomisch. Het werd hierop niet alleen populair voor schooluniformen in het Verenigd Koninkrijk, maar ook in landen als de VS, de Filipijnen en Japan.

4. Big in Japan: Nu we het toch over de Japanners hebben; ze zijn een van de grootste fans van Schotse mode. Het land is de grootste importeur van de beroemde Harris Tweed van de Buiten-Hebriden. Daarnaast wordt tartan zowel veel gedragen als alledaagse kleding én als haute couture. Ontwerper Jun Takahashi liet zijn modellen zelfs een keer van top tot teen in geruite kleding over de catwalk lopen. Het land heeft zelfs een paar eigen patronen ontworpen. Zo heeft zelfs Hello Kitty haar eigen tartan!

5. Ongel-ooi-felijke ontwerpen: In Schotland leeft een zeldzaam schapenras, wiens wol voor tartan wordt gebruikt. Nou, om precies te zijn staan de getalenteerde eigenaars van het East Links Family Park in de buurt van Dunbar en het Auchingarrich Wildlife Centre in Perthshire erom bekend om hun schapen voor Tartan Day en andere evenementen te verven. De schapen zijn op die manier zelf een toeristische bezienswaardigheid geworden. De kudde in Auchingarrich was zelfs in een aflevering van het Britse programma Come Dine With Me te zien!

6. De nozemkleding van de 18e eeuw: Tartan en kilts werden in 1746 onder de wet proscriptie verboden om zo controle over de Hooglandse clans, die tijdens de jakobitische opstanden rebelleerden, uit te oefenen. De rebelse clans moesten hierop het volgende zweren: “ik zal nooit meer tartan, geruite stof of andere Hooglandse kledij dragen. Doe ik dat wel, moge mijn ondernemingen, familie en eigendom dan worden vervloekt, moge ik mijn vrouw en kinderen, vader, moeder en andere gezinsleden nooit meer zien, moge ik als een laffaard op het slagveld sneuvelen en zonder kerkelijke begrafenis in een vreemd land, ver van de graven van mijn voorouders en familie, in de aarde worden gestopt.”

7. Agent in Tartan: Politie-uniformen en voertuigen over de hele wereld worden door een zwart en wit schaakbordpatroon gekenmerkt. Maar wist je dat dit ontwerp een soort tartan is? Het patroon staat beter bekend als de “Sillitoe Tartan”, vernoemd naar hoofdinspecteur Percy Sillitoe van de politie van Glasgow, waar dit patroon in 1932 voor het eerst door de politie werd gedragen. Vanuit daar werd het door polities in o.a. delen van Australië, Spanje, de VS en Hongkong overgenomen.

8. Het gewoven woord: Net als veel Engelse woorden is “tartan” een Frans leenwoord. Het begrip is van “tiretaine” afgeleid, dat weer van het werkwoord “tirer” (trekken) komt. Je kunt het woord ook terugzien in het Spaanse “tiritaña”, een soort zijden stof, en het Schots-Gaelische “breacan”, dat geruit of bevlekt betekend.

9. Prijzige patronen: Het kledingbedrijf Holland & Sherry in Peebles maakt met trots de duurste tartan ter wereld. Deze luxueuze stof van verschillende soorten puur Mongools kasjmier kost ongeveer £500,- per vierkante meter. Een volledige kilt gaat je £5000,- kosten. Sluit alleen geen tweede hypotheek op je huis af. Een kilt in Schotland kost normaal gesproken, afhankelijk van de lengte en kwaliteit van de stof, ergens tussen de £150,- en £500,-. Eenvoudige kilts komen voor een redelijke £50,- op de markt.

10. Niet alleen voor de Schotten! Een populair misverstand over tartan is dat je lid van een clan moet zijn om diens kilt te mogen dragen. Het was pas in de 19e eeuw dat clans überhaupt pas met een specifieke kilt werden geassocieerd. Daarvoor droeg men gewoon de tartan die men mooi vond, zoals je dat tegenwoordig ook met normale kleding doet. Als je toch een persoonlijke band met een tartan wilt, kun je deze vaak (of je nu Schots bent of niet) na een beetje zoeken ook vinden. Zo hebben landen als Congo en Zimbabwe, en Amerikaanse staten en Canadese provincies hun eigen nationale of regionale tartans.

Onge-brei-deld! Ontdek hier meer informatie over onze tartansclans en cultuur.

Comments

Cookiebeleid

VisitScotland gebruikt cookies om uw ervaring op onze website te verrijken. Door onze website te gebruiken stemt u in met ons gebruik van cookies. Lees onze privacy- en cookiesverklaring voor meer informatie.