Advies Coronavirus (COVID-19). Bekijk op onze website welke ondernemingen hun deuren hebben geopend en voorzien zijn van het logo van “Good to Go”. Kijk voor meer advies over een vakantie in Schotland op onze speciale pagina over het coronavirus.

Het Blog

Schotse tartan – uitgelegd

Heb je je altijd al afgevraagd wat voor tartan je kunt dragen? Of welk soort clantartans bij jou passen? Of wat het verschil tussen oude en moderne tartans zijn? We zullen hier een antwoord al jouw vragen (en meer) geven!

Wat is tartan?

TartanFoto van Paul Hudson via Flickr | Creative Commons

Tartan is een gewoven stuk stof (traditioneel van wol) dat uit een aantal kleurrijke strepen in een bepaald patroon, beter bekend als een ‘set’, bestaat. Naast elkaar vormen deze een kleurrijk ruitpatroon.

Volgens historici hebben de Kelten in Schotland al millennia lang ruitpatronen gedragen. In de Hooglanden werd tartan door de lokale gemeenschap gesponnen, geverfd en gewoven. De stof werd vervolgens gebruikt om kilts en ander soort alledaagse kleding mee te maken.

Wat heeft het met de Schotse clans te maken?

The Atholl Highlanders parade, Blair Castle

Een parade van de Atholl Highlanders, Blair Castle

Het is lastig vast te stellen wanneer de Schotse clans een vast patroon begonnen te gebruiken. Ervaren wevers produceerden tartanpatronen voor de lokale bevolking, waardoor dat specifiek patroon toonaangevend voor de omgeving of zelfs voor één specifieke clan werd.

Na de jacobitische opstanden nam de Britse overheid in 1747 de wet proscriptie aan om zo een einde aan de clans te maken en de Hooglanden onder haar controle te krijgen. Onder de wet werd tartan in de Hooglanden tussen 1747 en 1782 verbannen. In de Laaglanden bleef het als deel van de uniformen van de Hooglandregimenten in gebruik.

Na het intrekken van de wet volgde een hernieuwde interesse in de Schotse geschiedenis. Tijdens deze periode tussen de laat 18e eeuw en begin 19e eeuw werden de officiële clantartans pas gecatelogiseerd.

Welk soort tartan kan ik dragen?

Tug O' War

Foto van Michael Elleray via Flickr | Creative Commons

Je kunt bijna elk soort tartan dragen. Sommige mogen enkel door de clanleiders en de Britse koninklijke familie worden gedragen, en andere zijn voor specifieke personen of bedrijven voor exclusief gebruik ontworpen. Maar geen van deze zijn überhaupt wijd verkrijgbaar.

Voor de meeste mensen hangt de keuze voor een bepaald patroon van een speciale band, zoals bijvoorbeeld afkomst van een bepaalde clan, af.

ScotClans is een goede website voor meer informatie over de verschillende clans. Je kunt er zelfs opzoeken of je achternaam die van een Schotse clan is of daarvan is afgeleid. Denk er wel aan dat dezelfde achternaam op verschillende wijzen kan worden gespeld. Zo zijn MacDonald en McDonald twee spellingvariaties van dezelfde clan. Zit jouw achternaam er niet tussen? Vergeet dan niet om dan ook op eventuele Engelse meisjesnamen van je moeder, grootmoeders of overgrootmoeders te zoeken.

Bekijk alle clantartans in het Scottish Register of Tartans of bij de Scottish Tartans Authority.

Waarom zijn er zoveel verschillende soorten tartan?

MacDonald Tartans [8]
MacDonaldtartans. Foto van James MacDonald via Flickr | Creative Commons

Zodra je jouw clantartan hebt gevonden, zie je waarschijnlijk al dat je nog steeds een aantal opties hebt. Ze zult de woorden ‘traditioneel’ en ‘modern’ naast de naam van je clan zien staan. Dit verwijst naar de kleuren van de set. Het is nog steeds dezelfde tartan, maar het is met verschillende kleurstoffen geverfd, wat verschillende resultaten geeft. De drie voormaamste opties zijn:

Traditioneel: organische kleurstoffen, met mattere tinten ten gevolge. Dit lijkt het meeste op de manier waarop tartan in het verleden werd geverfd.

Modern: moderne, synthetische kleurstoffen, met fellere tinten ten gevolge.

Reproductie/gehavend: tartan die zo geverfd is dat het op de fletse tartan van erfstukken of op die van Hooglanders op het strijdveld lijkt.

Daarnaast is er nog een veelvoorkomend onderscheid tussen formele en jachttartan. Deze worden gemaakt door een van de ondertinten (de kleur onder het ruitpatroon) te vervangen. Bij formele tartan is de ondertint wit, en voor jachttartan is deze bruin, blauw of groen.

Mag ik tartan dragen als ik niet bij een Schotse clan hoor?

Tartans

Foto van Gitta Zahn via Flickr | Creative Commons

Ja, natuurlijk! Er zijn zelfs een aantal universele tartans als je geen clantartan wilt dragen.

Zo heb je misschien een speciale band met een persoon of gebeurtenis, voor wie of waarvoor er een speciale herdenkingstartan is gemaakt. Daarnaast zijn er ook speciale tartans voor bepaalde regio’s, dorpen en steden. Als je dol op een bepaalde plek in Schotland bent, is het misschien leuk om dit met zo’n soort tartan uit te dragen.

Natuurlijk staat het je ook vrij om gewoon een tartan uit te kiezen omdat je de kleuren en de set mooi vindt. Er zijn niet echt regels over welke tartan je kunt dragen, enkel tradities. Het belangrijkste is dat je het met trots draagt.

The Pipe Band Competition during the Forres Vintage Vehicle Day, Forres, Moray.

Het doedelzakconcours op de Forres Vintage Vehicle Day, Forres, Moray.

Klik hier voor meer informatie over tartan en kilts, bekijk de verschillende tartans in het Scottish Register of Tartans of leer meer over tartan en traditionele kleding uit de Hooglanden bij de Scottish Tartans Authority.

Als je je tartan hebt uitgekozen en je je kleding klaar hebt liggen, is het tijd om een plekje te vinden om ze te dragen. Wat dacht je van een ceilidh of een van de Highland Games. Deel je foto’s van jezelf in je mooie tartan in Schotland met ons met de hashtag #VisitScotland !

Opmerkingen

Cookiebeleid

VisitScotland gebruikt cookies om uw ervaring op onze website te verrijken. Door onze website te gebruiken stemt u in met ons gebruik van cookies. Lees onze privacy- en cookiesverklaring voor meer informatie.