Hogmanay & Nieuwjaar in Schotland

Hogmanay is wat wij Schotten oudejaarsavond noemen – 31 december – en is een van de grootste vieringen op de Schotse kalender. De oorsprong van Hogmanay gaat terug tot oude vieringen van de winterzonnewende en Viking-midwinterfeesten, lang voordat Kerstmis hier op grote schaal werd gevierd.

Tegenwoordig staat Hogmanay wereldwijd bekend om zijn tradities, vuurfeesten en de warme Schotse gastvrijheid. De feestelijkheden duren vaak door tot Nieuwjaarsdag en zelfs tot 2 januari, wat in Schotland ook een feestdag is, waardoor het een perfect moment is voor een wintervakantie.

Oud & Nieuw wordt op vele manieren gevierd in Schotland, van grote straatfeesten tot eeuwenoude lokale tradities. Ervaar fakkeloptochten en vuurfestivals, ceilidhs met traditionele muziek en dansen, vreugdevuren, of vuurwerk om middernacht en natuurlijk het zingen van Auld Lang Syne. 'First-footing' – na middernacht vrienden en buren bezoeken met cadeautjes zoals whisky, shortbread of kool voor geluk – is nog steeds een belangrijke traditie op veel plekken. Hier zijn enkele van de meest bekende Hogmanay-vieringen, elk met zijn eigen tradities, sfeer en unieke manier om het nieuwe jaar in te luiden.

Edinburgh's Hogmanay 

Een van de beroemdste nieuwjaarsfeesten ter wereld vindt plaats in Edinburgh, met een fakkeloptocht door de historische straten, livemuziek, ceilidhs en een groot straatfeest in het stadscentrum. Om middernacht verlicht een grote vuurwerkshow de hemel boven Edinburgh Castle terwijl de menigte zich verzamelt om de klokken te vieren.

Plan je Hogmanay-ervaring in Edinburgh  

Ontdek de kerstmarkten en winterfestivals van Edinburgh  

Stonehaven Fireballs 

In Stonehaven, Aberdeenshire, wordt Hogmanay gevierd met een van de meest dramatische vuurfestivals van Schotland. De vuurbalparade ziet deelnemers brandende vuurballen boven hun hoofd zwaaien terwijl ze om middernacht door de straten lopen. Het komt voort uit de traditie om boze geesten uit het oude jaar te verbranden, zodat het nieuwe jaar zuiver kan beginnen. 

Lees meer over de Stonehaven Fireballs 

Biggar Bonfire 

In Biggar, South Lanarkshire, wordt een enorm vreugdevuur gebouwd in het stadscentrum en op Oudjaarsavond aangestoken, waarbij het hele stadje samenkomt om het nieuwe jaar in te luiden met een warme gloed. Deze oude Hogmanay-traditie trekt bezoekers uit heel Schotland, die komen kijken naar het indrukwekkende vreugdevuur en meedoen aan de feestelijkheden.

Lees meer over het vreugdevuur in Biggar

Burghead's Burning of the Clavie 

In Burghead in Moray, wordt Oud & Nieuw niet op 31 december maar op 11 januari gevierd, wat als 'Old Hogmanay' bekend staat. Een brandend houten vat, de clavie, wordt door de stad gedragen en vervolgens op een nabijgelegen heuvel in brand gestoken, waar het tot de volgende dag blijft branden.

Leer meer over de Burning of the Clavie

Drams in Dufftown 

In Dufftown in Speyside, verzamelen na de jaarlijke Hogmanay-ceilidh in een plaatselijk hotel, de lokale inwoners zich in The Square waar whisky en shortbread uitgedeeld worden om het nieuwe jaar in te luiden. Deze vriendelijke lokale traditie weerspiegelt het whisky-erfgoed van Dufftown en zorgt voor een warm Highland-welkom van het nieuwe jaar.

Ervaar Hogmanay in Dufftown

Er zijn veel oude rituelen en tradities rondom Hogmanay die vandaag de dag nog steeds in Schotland voorkomen. De oorsprong van vele is onbekend, maar er wordt gezegd dat ze geluk brengen voor het nieuwe jaar.

Waarom heet het Hogmanay?

Hogmanay is het Schotse woord voor de laatste dag van het jaar en wordt daarom geassocieerd met oudejaarsavond en de vieringen die daarbij horen. Het is niet duidelijk waar de naam vandaan komt, maar het zou al sinds de 16e eeuw, toen Mary Stuart het land regeerde, in gebruik zijn. Het is waarschijnlijk afgeleid van het Franse woord hoginane, dat galadag betekent.

Welke tradities horen bij Hogmanay?

• First-footing - er wordt gezegd dat het geluk brengt als de eerste bezoeker die op nieuwjaarsdag een huis binnenkomt een donkerharige man is. Dit zou dateren uit de tijd van de Vikingen toen blonde vreemdelingen aan de deur geen goed teken was. De bezoeker brengt symbolische geschenken mee zoals kolen, shortbread, zout, black buns (zwarte broodjes) en whisky.
• Het huis schoonmaken - als je het nieuwe jaar begint met een vies huis, voorspelt dat niet veel goeds. Vroeger werden huizen grondig schoongemaakt om het nieuwe jaar in een net en schoon huis te verwelkomen. Toen kolenvuren nog gebruikelijk waren, hoorde daar ook het verwijderen van de oude as in de open haard bij.
• Je schulden aflossen - volgens een oud bijgeloof moet je voor middernacht al je schulden hebben afbetaald.
• Auld Lang Syne zingen - het is een vast onderdeel van veel Hogmanay-feesten in het hele land (en in andere landen in de wereld) om direct na middernacht het lied Auld Lang Syne van Robert Burns te zingen - zo begin je het nieuwe jaar net als de Schotten.

Wat is het verschil tussen Hogmanay en Nieuwjaar?

Hogmanay verwijst naar 31 december, ook wel oudejaarsavond genoemd, terwijl New Year de eerste dag van het nieuwe jaar is. De viering van Hogmanay in Schotland duurt vaak tot nieuwjaarsdag of zelfs 2 januari.

Waarom wordt Hogmanay zo groots gevierd in Schotland?

Hogmanay is diepgeworteld in de cultuur van Schotland. Lang voor de komst van het christendom vierden de Schotten het begin van het nieuwe jaar rond de tijd van de winterzonnewende, rond 21 december. Dit veranderde toen de Romeinen naar het land kwamen en hun kalender meebrachten. En daarbij, wie houdt er niet van een feestje?!

Wanneer de klok middernacht slaat op Oudjaarsavond, kruisen mensen door heel Schotland hun handen en zingen Auld Lang Syne. Robert Burns schreef het liedje in 1788, gebaseerd op een ouder Schots liedje, en is sindsdien uitgegroeid tot een van de bekendste tradities bij nieuwjaarsvieringen over de hele wereld. De titel wordt vaak opgevat als 'vroeger' of 'vergane tijden', waardoor het een lied is over vriendschap, herinneringen en het vieren van de jaarwisseling.

Wist je dat het niet alleen in Schotland maar ook in veel andere Engelstalige wordt landen gezongen om het begin van het nieuwe jaar in te luiden? Het Guinness Book of Records noemt Auld Lang Syne een van de meest gezongen liedjes in de Engelse taal!

Lees de volledige tekst van Auld Lang Syne 

Luister naar Auld Lang Syne

“We’ll tak a cup o’ kindness yet, 
For auld lang syne.” 

Robert Burns (1759–1796), De nationale bard van Schotland

Schotse woordenlijst  

Wanneer je je handen kruist en Auld Lang Syne op Oudjaarsavond zingt, dan hoor je verschillende traditionele Schotse woorden. Hier zijn er een paar om je te helpen het liedje te begrijpen:

• Auld lang syne – oude tijden / lang geleden 

• My jo – mijn geliefde / mijn vriend  
• Tak – nemen  
• Braes – heuvels 
• Burn – stroompje
• We twa – wij twee / ons twee
• Mony – vele 
• Fitt – voet 
• Gie’s a hand – geef ons een hand  
• Gude – goed  
• A right gude-willie-waught – een stevig drankje

Leer meer over Schotse woorden en hun betekenis