Advies Coronavirus (COVID-19). Bekijk op onze website welke ondernemingen hun deuren hebben geopend en voorzien zijn van het logo van “Good to Go”. Kijk voor meer advies over een vakantie in Schotland op onze speciale pagina over het coronavirus.

Clan illustration
Clans
Lonach Highland Gathering & Games
Lonach Highland Gathering and Games

Stamboom

Clans

Heb je je ooit afgevraagd waar Schotse achternamen vandaan komen? Heeft het met de Schotse clans te maken? Of komen ze van de oeroude Schots-Gaelische taal of zelfs van een beroep dat door een verre voorouder werd uitgeoefend? De geschiedenis van de Schotse clans is fascinerend en in gelijke mate kleurrijk en bloederig. Lees verder om deze geschiedenis te ontrafelen.

Waar komen de clannamen vandaan?

Er werd voorheen altijd gedacht dat iedereen die de achternaam van een clan draagt, een directe afstammeling van de oorspronkelijke oprichter was. Maar soms gebeurde het dat het domein van een clan in beslag werd genomen en aan een andere edelman en zijn familie werd gegeven of dat het van de kant van de moeder werd overgeërfd. In dat geval nam het nieuw hoofd van de clan daarop in de praktijk dikwijls de achternaam van het oud hoofd over om zo solidariteit met de clan te tonen en het voortbestaan van de naam voor de opvolgende generaties veilig te stellen.

De geschiedenis van de clans

Slechts weinig aspecten van de fascinerende geschiedenis van Schotland waren zo kleurrijk, of zo bloedig, als de clanverbandschappen. Met hun oorsprong in Keltische, Noorse of Normandische tradities, hadden de clans tegen de 13e eeuw hun wortels diep in de Schotse Hooglanden geboord.

Hoewel het woord ‘clan’ familie of kinderen in het Schots-Gaelisch betekent, was niet iedereen in dezelfde clan aan elkaar verwant. De clans leefden van de opbrengst van het land, waarbij veeteeld hun voornaamste bron van inkomsten was. Geschillen aan de randen van hun domeinen waren de voornaamste oorzaak van onrust onder de clans. De belangrijkste clanhoofden in die tijd hadden over hun eigen domein vaak de absolute macht.

Dit systeem bleef grotendeels intact tot de bloedige Slag bij Culloden in 1746, waarbij de jakobitische opstand genadeloos door de koninklijke troepen van koning George II werd onderdrukt.

Clan Mackintosh headstone Culloden Battlefield sunset

De verbeterde handel en communicatie tussen de clans in de Hooglanden en adellijke families in de Laaglanden hadden op dit punt in de geschiedenis sowieso al tot de verwatering van de clanverbandschappen geleid, en de notoire Ontruiming van de Hooglanden gaf de genadeklap. Duizenden Schotse boeren werden uit de Hooglanden verdreven en migreerden naar de Britse koloniën op zoek naar een beter leven.

Men kan tegenwoordig veel clans naar een specifiek deel van Schotland herleiden. Denk aan de MacLeods van Skye, de MacNeils van Barra of de MacNabs van St Fillan aan het Loch Earn. Als je van Schotse afkomst bent (met name als je afstammeling van een clan bent), is een reis naar het oude domein van jouw voorouders een ongekende, emotionele ervaring.

Schotse achternamen

De clans daargelaten is de oorspong van de Schotse achternamen divers, maar minstens even fascinerend. Sommige komen uit het Schots-Gaelisch zoals Craig (van het Schots-Gaelische creag, wat klif of rots betekent) en Cameron (van cam en sròn, camsròin: kronkelneus).

Er zijn ook patroniemen zoals Peterson (Pieters zoon), en verwijzingen naar een gebied zoals Murry (iemand uit Moray, een regio in het noordoosten van het land).

Daarnaast zijn er achternamen van beroepen afgeleid, zoals Baxter (bakker), Webster (wever) en Brewster (brouwer), Noorse invloeden zoals Gunn (van het Oudnoorse Gunnr), en namen van 19e-eeuwse Ierse immigranten zoals Daly of Dially (van het Iers-Gaelische Dálach, wat bijeenkomst betekent).

Dan zijn er tot slot de spellingvariaties, gezien de spelling eeuwenlang niet was gestandaardiseerd. Hierdoor wordt McNeil bijvoorbeeld ook als McNeill, MacNeil, MacNèill, MacNeill en McNeal gespeld.

Cookiebeleid

VisitScotland gebruikt cookies om uw ervaring op onze website te verrijken. Door onze website te gebruiken stemt u in met ons gebruik van cookies. Lees onze privacy- en cookiesverklaring voor meer informatie.